Lễ tạ mộ là nghi thức thể hiện lòng hiếu kính của con cháu với tổ tiên, được người Việt duy trì qua nhiều thế hệ. Tùy dịp trong năm, cách chuẩn bị lễ vật và bài văn khấn có sự khác nhau nhất định. Bài viết này hướng dẫn đầy đủ bài văn khấn tạ mộ cho ba dịp chính: tạ mộ cuối năm, tạ mộ đầu năm và tạ mộ sau khi xây mộ mới.
Những điều cần biết trước khi làm lễ tạ mộ
Phân biệt tạ mộ và tảo mộ
Hai nghi lễ này thường bị nhầm lẫn với nhau. Tạ mộ là lễ cúng tạ ơn thần linh, thổ địa đã chở che phần mộ, đồng thời mời gia tiên chứng giám và cầu phù hộ cho con cháu. Tảo mộ là việc dọn dẹp, sửa sang, vun đắp phần mộ, thường diễn ra vào dịp Thanh Minh tháng 3 âm lịch.
Hai nghi lễ có thể thực hiện cùng một ngày nhưng mục đích và bài văn khấn hoàn toàn khác nhau.
Ai đứng đọc văn khấn tạ mộ
Theo phong tục truyền thống, người con trai hoặc cháu trai trưởng trong gia đình đứng ra đọc văn khấn thay mặt cả nhà. Với lễ tạ mộ mới xây, gia đình nào muốn chu toàn hơn có thể mời thầy cúng đọc thay.
Thời điểm thích hợp nhất là buổi sáng, từ 7 đến 11 giờ, khi dương khí còn mạnh. Không nên làm lễ quá sớm trước bình minh hoặc để đến quá trưa.
Trình tự tiến hành nghi lễ
Trước tiên, dọn dẹp sạch sẽ khu mộ và bày mâm lễ ngăn nắp. Thắp hương và dâng lễ theo thứ tự: cúng thần linh thổ địa trước, rồi mới cúng gia tiên. Khi hương tàn khoảng hai phần ba, đọc văn khấn, chờ hương cháy hết thì hóa vàng mã và thu dọn sạch trước khi rời đi.
Văn khấn tạ mộ sau khi xây mộ mới hoặc tu sửa mộ cũ
Sau khi hoàn tất xây mộ mới hoặc tu sửa mộ cũ, gia đình cần làm lễ tạ mộ riêng để thông báo với thần linh và vong linh về ngôi nhà mới. Đây là lễ riêng biệt, không gộp vào tạ mộ cuối năm hay đầu năm.
Nên chọn ngày lành tháng tốt, hợp tuổi gia chủ, trong vòng 7 đến 49 ngày sau khi công trình hoàn tất. Gia đình chưa quen xem ngày có thể nhờ thầy chọn giúp hoặc hỏi đơn vị thi công mộ đá để được tư vấn.
Lễ vật cúng tạ mộ mới xây
Mâm cúng thần linh và thổ địa gồm một ván xôi gà trắng, mâm ngũ quả, hoa tươi năm đến bảy bông, lá trầu không và cau bổ miếng, rượu trắng, chè, thuốc lá, nước lọc, nến và hương.
Mâm cúng vong linh tương tự mâm thần linh, có thể cúng chay hoặc mặn tùy phong tục từng nhà.
Đồ vàng mã gồm năm con ngựa đủ năm màu, năm bộ áo mũ hia loại lớn kèm cờ lệnh, tiền vàng (mỗi con ngựa cần kèm mười lễ tiền vàng riêng), hoa vàng và hoa đỏ, và quần áo mã phù hợp tuổi và giới tính của người đã khuất. Ghi tên người mất ở mặt trong quần áo mã để tránh nhầm lẫn khi hóa.
Văn khấn thần linh khi tạ mộ mới xây
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy các quan đương xứ thổ địa chính thần. Con kính lạy các ngài thổ địa ngũ phương long mạch tôn thần. Con kính lạy các ngài tiền thần chu tước, hậu thần huyền vũ, tả thần thanh long, hữu thần bạch hổ. Con kính lạy các vị liệt vị tôn thần cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhằm tiết …………..
Tín chủ chúng con là: ………….. ngụ tại: …………..
Nguyên có vong linh là: ………….. (họ tên người đã khuất), hiện phần mộ đang được an táng tại: ………….. Gia đình chúng con vừa hoàn tất xây dựng (hoặc tu sửa) phần mộ cho người đã khuất. Nay thành tâm sắm đủ phẩm vật, hương hoa, trà tửu, kính cáo lên chư vị tôn thần về việc tạ lễ mộ phần vừa khánh thành.
Chúng con cúi xin chư vị tôn thần lai giáng án tiền, nhận hưởng lễ vật, chứng minh lòng thành tâm của gia đình. Kính mong chư thần tiếp tục gia ân, che chở cho phần mộ luôn được bình yên, thanh tịnh.
Chúng con xin thành tâm chứng giám!
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Văn khấn gia tiên khi tạ mộ mới xây
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy vong linh: ………….. (họ tên người đã khuất)
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhằm tiết …………..
Tín chủ chúng con là: ………….. (họ tên gia chủ và các thành viên), thành tâm sắm sửa phẩm vật, hương hoa, trà tửu và lễ nghi để kính cáo lên vong linh.
Nay nhằm ngày lành tháng tốt, phần mộ của vong linh đã được con cháu xây dựng (hoặc tu sửa) hoàn tất. Gia đình chúng con xin kính cáo để vong linh được biết về ngôi nhà mới, mong vong linh an lòng yên nghỉ nơi chốn mới này.
Chúng con cúi xin vong linh chấp kỳ lễ bạc, phù hộ độ trì cho toàn gia luôn được bình an, mạnh khỏe, tài lộc thịnh vượng.
Chúng con xin kính dâng tài mã gồm: ………….. (đọc đầy đủ tên các đồ vàng mã)
Âm dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Các cuốn sách có đầy đủ các bài văn khấn như:
- Văn khấn cổ truyền Việt Nam
- Văn khấn Nôm truyền thống
- Văn khấn Nôm
Tham khảo bài viết: Văn khấn động thổ xây mộ chuẩn nhất
Tạ mộ đầu năm (Tết Thanh Minh)
Tết Thanh Minh thường rơi vào tháng 3 âm lịch hàng năm, là dịp con cháu ra thăm mộ, sửa sang phần mộ và cúng tạ đầu năm. Lễ mang ý nghĩa cầu mong tổ tiên phù hộ cho cả năm hanh thông, mọi việc thuận lợi.
Lễ vật cúng tạ mộ đầu năm
Lễ vật cũng tạ mộ đầu năm dịp Tết Thanh Minh thường giản dị hơn cuối năm. Mâm lễ gồm mâm ngũ quả, hoa tươi năm bông, trầu cau, rượu trắng, nước lọc, hương và nến. Một ít bánh kẹo và trà khô cũng được dâng thêm.
Về vàng mã, chuẩn bị tiền vàng và một bộ quần áo mã ghi tên người đã khuất là đủ. Không nhất thiết phải có xôi gà như cuối năm, trừ khi gia đình có phong tục riêng.
Văn khấn tạ mộ đầu năm
Phần 1: Văn khấn thần linh
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy các quan đương xứ thổ địa chính thần. Con kính lạy các ngài thổ địa ngũ phương long mạch tôn thần. Con kính lạy các ngài tiền thần chu tước, hậu thần huyền vũ, tả thần thanh long, hữu thần bạch hổ. Con kính lạy các vị liệt vị tôn thần cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhằm tiết Thanh Minh.
Tín chủ chúng con là: ………….. ngụ tại: …………..
Nay thành tâm sắm lễ, kính cáo lên chư vị tôn thần về việc thăm viếng mộ phần gia tiên đầu năm. Mộ phần hiện an táng tại: ………….. Chúng con kính mong chư thần tiếp tục chở che, bảo hộ cho phần mộ được yên ổn trong suốt năm.
Chúng con xin thành tâm chứng giám!
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Phần 2: Văn khấn gia tiên
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy vong linh: ………….. (họ tên người đã khuất)
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhằm tiết Thanh Minh, con cháu thành tâm đến thăm viếng và sắm lễ hương hoa kính dâng lên vong linh.
Cúi xin vong linh thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho toàn gia sức khỏe, bình an. Công việc làm ăn hanh thông, con cháu học hành tấn tới trong cả năm.
Chúng con xin kính dâng tài mã gồm: ………….. (đọc tên các đồ vàng mã)
Âm dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Tạ mộ cuối năm (tháng Chạp)
Đây là dịp tạ mộ phổ biến nhất trong năm, thường diễn ra từ ngày 23 đến 30 tháng Chạp âm lịch. Ý nghĩa là tạ ơn thần linh đã chở che phần mộ suốt cả năm qua, đồng thời mời gia tiên về đón Tết cùng con cháu.
Lễ vật cúng tạ mộ cuối năm
Mâm cúng thần linh và thổ địa gồm một ván xôi gà trắng, mâm ngũ quả, hoa tươi năm đến bảy bông, lá trầu không và cau bổ miếng, rượu trắng, chè, nước lọc, nến và hương. Lễ vật không cần xa hoa, quan trọng là thành kính và đủ mặt.
Mâm cúng gia tiên tương tự mâm thần linh, có thể cúng chay hoặc mặn tùy phong tục địa phương, thêm một bộ quần áo mã và tiền vàng dành cho người đã khuất.
Đồ vàng mã gồm tiền vàng, một đến ba bộ áo mã ghi tên người đã khuất ở mặt trong, hoa vàng và hoa đỏ. Không cần chuẩn bị quá nhiều, chỉ cần thành tâm và đúng lễ.
Văn khấn tạ mộ cuối năm
Phần 1: Văn khấn thần linh
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy các quan đương xứ thổ địa chính thần. Con kính lạy các ngài thổ địa ngũ phương long mạch tôn thần. Con kính lạy các ngài tiền thần chu tước, hậu thần huyền vũ, tả thần thanh long, hữu thần bạch hổ. Con kính lạy các vị liệt vị tôn thần cai quản xứ này.
Hôm nay là ngày… tháng… năm… (âm lịch), nhằm tiết cuối năm.
Tín chủ chúng con là: ………….. ngụ tại: …………..
Nay thành tâm sắm đủ phẩm vật, hương hoa, trà tửu lễ nghi, kính cáo lên chư vị tôn thần về việc tạ lễ mộ phần cuối năm. Mộ phần gia tiên chúng con hiện an táng tại: ………….. Chúng con cúi xin chư vị tôn thần đã chở che, bảo hộ trong suốt năm qua. Kính mong chư thần tiếp tục gia ân, cho phần mộ luôn được bình yên, thanh tịnh.
Chúng con xin thành tâm chứng giám!
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Phần 2: Văn khấn gia tiên
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Con kính lạy vong linh: ………….. (họ tên người đã khuất)
Hôm nay là ngày… tháng… năm…, nhằm tiết cuối năm sắp đến ngày Tết Nguyên Đán.
Tín chủ chúng con là: ………….. thành tâm sắm sửa hương hoa, lễ vật, quần áo mã, tiền vàng kính dâng lên vong linh.
Nay gần đến ngày Tết, con cháu xin kính mời vong linh về sum họp cùng gia đình, thụ hưởng lễ vật thành tâm. Cúi xin vong linh phù hộ độ trì cho toàn gia được bình an, mạnh khỏe, công việc hanh thông trong năm mới.
Chúng con xin kính dâng tài mã gồm: ………….. (đọc tên các đồ vàng mã)
Âm dương cách trở, bát nước nén hương, giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô a di đà phật! (3 lần)
Tham khảo bài viết: Xin hỏi có nên sửa mộ hay không
Câu hỏi thường gặp
Cần mời thầy cúng hay tự đọc văn khấn được?
Tự đọc hoàn toàn được, miễn là thành tâm và chuẩn bị đầy đủ lễ vật. Mời thầy cúng là lựa chọn phù hợp hơn với lễ tạ mộ mới xây hoặc gia đình lần đầu thực hiện nghi lễ này.
Tạ mộ xây xong bao lâu thì nên làm lễ?
Tốt nhất trong vòng 7 đến 49 ngày sau khi hoàn tất xây dựng. Gia đình nên chọn ngày lành hợp tuổi gia chủ trong khoảng thời gian đó để tiến hành.
Mộ đá mới xây có cần làm lễ tạ mộ riêng không?
Có. Bất kể mộ xây bằng vật liệu gì đều cần làm lễ tạ mộ sau khi hoàn tất. Với mộ đá, lễ tạ mộ cũng là dịp chính thức thông báo với thần linh và vong linh về công trình mới vừa hoàn thành.
Tạ mộ và tảo mộ có thể làm cùng một ngày không?
Hoàn toàn có thể. Nhiều gia đình kết hợp dọn dẹp mộ phần (tảo mộ) và làm lễ cúng (tạ mộ) trong cùng một buổi để tiết kiệm thời gian. Thứ tự nên là: dọn dẹp sạch sẽ trước, rồi mới bày lễ và cúng sau.
